De beschikbaarheid en kwaliteit van drinkwater in Nederland staan onder toenemende druk door een combinatie van groeiende vraag, klimaatverandering en vervuiling. De Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) waarschuwt dat het niet langer vanzelfsprekend is dat Nederland kan rekenen op een stabiele levering van voldoende en kwalitatief goed drinkwater. Jan Jacob van Dijk, voorzitter van de Rli, benadrukt dat de urgentie van maatregelen groot is om deze betrouwbare drinkwatervoorziening ook in de toekomst te garanderen.
Waterkwaliteit verslechtert, zuivering wordt duurder
Waterkwaliteit verslechtert, zuivering wordt duurder
Erik Verhoef, Rli-raadslid en voorzitter van de commissie die het advies opstelde, wijst op de complexe samenloop van factoren die de duurzaamheid, betaalbaarheid en noodzakelijke uitbreiding van de drinkwatervoorziening bedreigen. De slechte kwaliteit van oppervlakte- en grondwater, veroorzaakt door pesticiden, meststoffen en medicijnresten, vormt momenteel het meest urgente probleem. Deze verontreinigingen maken het zuiveren van water steeds moeilijker en duurder, wat de druk op drinkwaterbedrijven verhoogt.
Daarnaast is er onvoldoende aandacht voor de ruimtevraag van de drinkwatervoorziening, die concurreert met andere maatschappelijke functies zoals energievoorziening, woningbouw en landbouw. Het bestuurlijke landschap rondom drinkwater is versnipperd, wat de coördinatie bemoeilijkt. Bovendien beperken huidige financieringsregels de mogelijkheid van drinkwaterbedrijven om reserves op te bouwen voor noodzakelijke langetermijninvesteringen, waardoor innovatie en aanpassing aan veranderende omstandigheden stagneren.
Nationale regie en slimme investeringen zijn onmisbaar
Nationale regie en slimme investeringen zijn onmisbaar
De Rli pleit daarom voor een nationale drinkwaterstrategie onder regie van de minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW), die verder kijkt dan 2050 en expliciet rekening houdt met de ruimtevraag. Deze strategie moet zorgen voor betere bescherming van grond- en oppervlaktewater, versnelling van maatregelen in het kader van de Kaderrichtlijn Water (KRW) en aandacht voor nieuwe vervuilende stoffen die de waterkwaliteit bedreigen. Ook is het noodzakelijk dat drinkwaterbedrijven meer financiële armslag krijgen, bijvoorbeeld door herziening van financieringsregels en deelname van het Rijk in drinkwaterbedrijven.
Waterbesparing moet worden gestimuleerd via prijsprikkels, zoals betalen naar gebruik met hogere tarieven voor grootverbruikers. Verhoef benadrukt dat het vergroten van het waardebewustzijn rond water essentieel is, terwijl Van Dijk wijst op de rechtvaardigheid van een hogere prijs gezien de hoge kwaliteit van Nederlands drinkwater. Deze maatregelen zijn onmisbaar om de leveringszekerheid te waarborgen en de kosten beheersbaar te houden.
De Rli roept op tot gezamenlijke actie van alle stakeholders om de toekomst van het Nederlandse drinkwater veilig te stellen. Zonder deze maatregelen dreigt een situatie vergelijkbaar met de huidige netcongestie op het elektriciteitsnet, waarbij de leveringszekerheid ernstig in gevaar komt. Het is een gezamenlijke opgave die vraagt om daadkracht en samenwerking op alle niveaus, zodat Nederland ook in de komende decennia kan blijven rekenen op voldoende, schoon en betaalbaar drinkwater.